ಕೋಟೆ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ಕೆ ಆರ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ - 560018, ಬೆಂಗಳೂರು .
Kote Sri Venkateshwara swamy temple, K R Road, Bengaluru South - 560018, Bengaluru Urban District [TM000013]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ಕೋಟೆ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗತ ವೈಭವವನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪುರಾತನವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರಾದ/ರಾಜರಾದ ಶ್ರೀ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರು ಸುಮಾರು 4 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರ ಪುತ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ನರಸರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದಂತಹ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ದಿನವಹಿ ಸೇವೆಯು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಡೆಯಲೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದಾನ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನವೊಂದು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಕೊತ್ತನೂರು...ಕೋಟೆ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗತ ವೈಭವವನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪುರಾತನವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರಾದ/ರಾಜರಾದ ಶ್ರೀ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರು ಸುಮಾರು 4 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರ ಪುತ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ನರಸರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದಂತಹ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ದಿನವಹಿ ಸೇವೆಯು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಡೆಯಲೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದಾನ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನವೊಂದು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಕೊತ್ತನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಊರು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಿರುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಈ ಹಿಂದೆ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಕವಾಯಿತು ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದಾನವಿತ್ತು ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಹೈದರಾಲಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ ಇರುತ್ತದೆ.
1791ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿನ ಲಾರ್ಡ್ ಕಾರನ್ ವಾಲೀಸ್ ರವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಕವಾಯಿತು ಮೈದಾನದಿಂದ ಟಿಪ್ಪು ಅರಮನೆಗೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿದಾಗ ಆ ಗುಂಡು ಅರಮನೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗರುಡ ಕಂಭಕ್ಕೆ ತಗುಲಿ ಆ ಶಿಲಾಸ್ಥಂಭವು ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹಾಗೂ ಅರಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರಣ ಶ್ರೀ ಹೈದರಾಲಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರಿಗೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ತುಳಸಿ ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಸಕಲ ಫಲಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಿವಾಹ ದೋಷಗಳೆಲ್ಲ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಟ ತುಳಸಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ, ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವ, ಶ್ರಾವಣ ಶನಿವಾರ ಪೂಜಾಧಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಭಕ್ತಾಧಿಗಳಿಗೆ ಅಭಿಷ್ಠಾದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾಗದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮ ದೇವರು ನೆಲೆಸಿರುವುದು ಕೂರ್ಮ ದೇವರ ಕೆಳಗೆ ಜಪ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾತೃಹತ್ಯಾ ದೋಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಹತ್ಯಾ ದೋಷಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರಿಂದ ಬಂದ ಶಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಪ ಮಾಡುವಾಗ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಲೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಬಾಲ್ಯದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕೋಟೆ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗತ ವೈಭವವನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪುರಾತನವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರಾದ/ರಾಜರಾದ ಶ್ರೀ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರು ಸುಮಾರು 4 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರ ಪುತ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ನರಸರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದಂತಹ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ದಿನವಹಿ ಸೇವೆಯು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಡೆಯಲೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದಾನ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನವೊಂದು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಕೊತ್ತನೂರು...ಕೋಟೆ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗತ ವೈಭವವನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪುರಾತನವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರಾದ/ರಾಜರಾದ ಶ್ರೀ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರು ಸುಮಾರು 4 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರ ಪುತ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ನರಸರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದಂತಹ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ದಿನವಹಿ ಸೇವೆಯು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಡೆಯಲೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದಾನ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನವೊಂದು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಕೊತ್ತನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಊರು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಿರುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಈ ಹಿಂದೆ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಕವಾಯಿತು ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದಾನವಿತ್ತು ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಹೈದರಾಲಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ ಇರುತ್ತದೆ.
1791ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿನ ಲಾರ್ಡ್ ಕಾರನ್ ವಾಲೀಸ್ ರವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಕವಾಯಿತು ಮೈದಾನದಿಂದ ಟಿಪ್ಪು ಅರಮನೆಗೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿದಾಗ ಆ ಗುಂಡು ಅರಮನೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗರುಡ ಕಂಭಕ್ಕೆ ತಗುಲಿ ಆ ಶಿಲಾಸ್ಥಂಭವು ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹಾಗೂ ಅರಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರಣ ಶ್ರೀ ಹೈದರಾಲಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರಿಗೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ತುಳಸಿ ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಸಕಲ ಫಲಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಿವಾಹ ದೋಷಗಳೆಲ್ಲ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಟ ತುಳಸಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ, ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವ, ಶ್ರಾವಣ ಶನಿವಾರ ಪೂಜಾಧಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಭಕ್ತಾಧಿಗಳಿಗೆ ಅಭಿಷ್ಠಾದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾಗದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮ ದೇವರು ನೆಲೆಸಿರುವುದು ಕೂರ್ಮ ದೇವರ ಕೆಳಗೆ ಜಪ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾತೃಹತ್ಯಾ ದೋಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಹತ್ಯಾ ದೋಷಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರಿಂದ ಬಂದ ಶಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಪ ಮಾಡುವಾಗ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಲೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಬಾಲ್ಯದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು.
