ಶ್ರೀ ಮಹಾಕಾಳಿ ಮಾಯಕ್ಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಚಿಂಚಲಿ, ಬೆಳಗಾವಿ - 591217, ಬೆಳಗಾವಿ .
Sri Mahakali Mayakka Temple, Chinchali, Belagavi - 591217, Belagavi District [TM000141]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ನಮ್ಮ ಸುಕ್ಷೇತ್ರ ಚಿಂಚಲಿ ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯು ಶ್ರೀ ಹಿರಿದೇವಿ. ಕಿಲ ಮತ್ತು ಕಿಟ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಬೃಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಸ್ತಿçÃಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಹೋಗಬಾರದೆಂದು ಮತ್ತು ತಾವು ಅಮರರಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವ ವರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ವರಪಡೆದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಋಷಿಮುಣಿಗಳಿಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸರು ತುಂಬಾ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಾಣಹಾಣಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಕ್ಷಸರ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುದೇವನು ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ಮಾಯಕ್ಕಾದೇವಿಯ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಂಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಾಣಬಿಡದ ರಾಕ್ಷಸರು ಶ್ರೀ ಮಾಯಕ್ಕಾದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಗಲುರಾತ್ರಿ ‘ಮೂರು ಖಂಡಿ’ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ...ನಮ್ಮ ಸುಕ್ಷೇತ್ರ ಚಿಂಚಲಿ ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯು ಶ್ರೀ ಹಿರಿದೇವಿ. ಕಿಲ ಮತ್ತು ಕಿಟ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಬೃಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಸ್ತಿçÃಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಹೋಗಬಾರದೆಂದು ಮತ್ತು ತಾವು ಅಮರರಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವ ವರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ವರಪಡೆದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಋಷಿಮುಣಿಗಳಿಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸರು ತುಂಬಾ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಾಣಹಾಣಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಕ್ಷಸರ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುದೇವನು ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ಮಾಯಕ್ಕಾದೇವಿಯ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಂಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಾಣಬಿಡದ ರಾಕ್ಷಸರು ಶ್ರೀ ಮಾಯಕ್ಕಾದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಗಲುರಾತ್ರಿ ‘ಮೂರು ಖಂಡಿ’ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು
ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯ ಆ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದ ನಂತರ ರಾಕ್ಷಸರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈಗಲೂ ಸಹ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೋಮ್ಮೆ ಈ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ.
ರಾಕ್ಷಸ ಸಂಹಾರ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಮಾಯಕ್ಕಾದೇವಿಯು ಮೂಲ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಹಿರಿದೇವಿಯ ಹತ್ತಿರ ಇರಲು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುತ್ತಾಳಂತೆ. ಆದರೆ ಹಿರಿದೇವಿಯು ಶ್ರೀ ಮಾಯಕ್ಕಾದೇವಿಗೆ ಸ್ಥಳವಕಾಶಕೊಡುವಾಗ ಮೊದಲ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯ ತನ್ನದಾಗಬೇಕೆಂದು ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ. ಈಗಲೂ ಶ್ರೀ ಹಿರೀದೇವಿಯ ಮೊದಲ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಾಯಕ್ಕಾದೇವಿಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಹಿರಿದೇವಿಯ ಮುಖವಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಾಯಕ್ಕಾದೇವಿಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಿಂಚಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಿಲಕಟ್ಟಿ ಹೆಸರಿನ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳು ಇವೆ. ದೇವಿಯು ಕಿಲ ಮತ್ತು ಕಿಟ್ಟ ಎಂಬ ಎರಡು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಈಗಲೂ ರಾಕ್ಷಸರ ತುಂಡಾದ ದೇಹಗಳ ಕುರುಹುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈಗಲೂ ಸಹ ಪ್ರತಿ ಕಾರಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯು ಸಕಲ ವಾದ್ಯಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧೨:೦೦ ಗಂಟೆಗೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ೦೯:೦೦ ಗಂಟೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಸಲ ರಾಕ್ಷಸರ ಸಂಹಾರವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಕಿಲಕಟ್ಟಿಗಳ ವರೆಗೆ ಧೂಪಾರ್ತಿ ಸಮೇತ ಹೋಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾಯಕ್ಕ ದೇವಿ ಕೊಂಕಣದಿಂದ ಬಂದಳು. ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಳು. ಚಿಂಚಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕಿಲ ಮತ್ತು ಕಿಟ್ಟ ಎಂಬ ಎರಡು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದಳು (ನಾಶಗೊಳಿಸಿದಳು). ಆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ವೀರರು (ವೀರರು) ಮಾಯಕ್ಕಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಮಾಯಕ್ಕ ಅವರು ಚಿಂಚಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಗುಡ್ಡತಾಯಿ ಕ್ಯಾರಿಕೊಪ್ಪ, ಯಡಿಮಾಯವ್ವ, ಕರಗುತ್ತಿ, ಬಂಗಾರದ ಗಿಡ (ಬಂಗಾರಗಿಡ)ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾಯಕ್ಕ ದೇವಿಯು ಅವಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.
ಒಮ್ಮೆ ಚಿಂಚಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿದೇವಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದೊಡ್ಡ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮಣ್ಣಿನ ಗೂನು ಜಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಯಕ್ಕ ಹಿರಿದೇವಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ತನಗೆ ಸ್ಥಳ (ಆಶ್ರಯ) ನೀಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿರಿದೇವಿ ಮಾಯಕ್ಕ ದೇವಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ಆ ಷರತ್ತುಗಳು -...ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾಯಕ್ಕ ದೇವಿ ಕೊಂಕಣದಿಂದ ಬಂದಳು. ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಳು. ಚಿಂಚಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕಿಲ ಮತ್ತು ಕಿಟ್ಟ ಎಂಬ ಎರಡು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದಳು (ನಾಶಗೊಳಿಸಿದಳು). ಆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ವೀರರು (ವೀರರು) ಮಾಯಕ್ಕಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಮಾಯಕ್ಕ ಅವರು ಚಿಂಚಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಗುಡ್ಡತಾಯಿ ಕ್ಯಾರಿಕೊಪ್ಪ, ಯಡಿಮಾಯವ್ವ, ಕರಗುತ್ತಿ, ಬಂಗಾರದ ಗಿಡ (ಬಂಗಾರಗಿಡ)ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾಯಕ್ಕ ದೇವಿಯು ಅವಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.
ಒಮ್ಮೆ ಚಿಂಚಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿದೇವಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದೊಡ್ಡ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮಣ್ಣಿನ ಗೂನು ಜಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಯಕ್ಕ ಹಿರಿದೇವಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ತನಗೆ ಸ್ಥಳ (ಆಶ್ರಯ) ನೀಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿರಿದೇವಿ ಮಾಯಕ್ಕ ದೇವಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ಆ ಷರತ್ತುಗಳು - ಮೊದಲ ಗೌರವ (ಮೌಲ್ಯ) ನನಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ನಿಮಗೆ. ಮೊದಲ ನೈವೇದ್ಯ (ನೈವೇದ್ಯ) ನನಗೆ, ನಂತರ ನಿಮಗೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ದರ್ಶನ ನನ್ನದು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಿಮ್ಮದು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಾಯಕ್ಕ ದೇವಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲು ಹಿರಿದೇವಿ ಒಪ್ಪಿದಳು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕೆಲವು ಹಿರಿಯರು ಮೂಲ (ಪಿತೃತ್ವ, ಮೂಲ) ದೇವತೆ ಹಿರಿದೇವಿ ಮತ್ತು ಅವಳು ಕೇವಲ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಕುದುರೆಯನ್ನು ದೇವಿಯ ಮುಖ್ಯ ವಾಹನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳು, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಈಗ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳಾಗಿವೆ. ಮಾಯಕ್ಕನ ಕುದುರೆಯು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾಯಕ್ಕನ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯ ಮುಂದೆ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕುದುರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಆ ಕುದುರೆಯ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಆಭರಣ, ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಳೆ, ಮೈಮೇಲೆ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆ, ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ದಢಿ, ಮಾಯಕ್ಕ ಆ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಇತರ ಜನರು ಆ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಥೇವಾದ್ ರೀತಿಯ ಕುದುರೆಗಳು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಮಾಯಕ್ಕ ದೇವಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಸದ್ಯ ಮಾಯಕ್ಕನ ಕುದುರೆ ಇದೆ. ಜನರು ಆ ಕುದುರೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಕುದುರೆಯ ಹಣೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.