ಶ್ರೀ ಪರಿವಾರ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಂಜ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ - 573242, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ .
Sri Parivara Panchalingeshwara Temple, Panja, Dakshina Kannada - 573242, Dakshina Kannada District [TM000152]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ಶ್ರೀ ಪರಿವಾರ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸುಮಾರು 13ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ 340-350 ಜೈನರ ಆಡಳಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಂತಹ ದೇವಾಲಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಕೂತ್ಕೂಂಜ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಪಂಬೆತ್ತಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ದಟ್ಟಾರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಂಟಮಲೆ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಗತೀರ್ಥ ಎಂಬ ಹೊಳೆಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ ಮೀ ದೂರವಿರುವ ಮೂಲ ನಾಗತೀರ್ಥವನ್ನು ಜಾತ್ರಾ ಸಮಯ ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥ ತರುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದ್ದು, ಪಾಂಡವರ ವನವಾಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ 5 ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದರು. ತದನಂತರ ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ...ಶ್ರೀ ಪರಿವಾರ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸುಮಾರು 13ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ 340-350 ಜೈನರ ಆಡಳಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಂತಹ ದೇವಾಲಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಕೂತ್ಕೂಂಜ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಪಂಬೆತ್ತಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ದಟ್ಟಾರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಂಟಮಲೆ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಗತೀರ್ಥ ಎಂಬ ಹೊಳೆಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ ಮೀ ದೂರವಿರುವ ಮೂಲ ನಾಗತೀರ್ಥವನ್ನು ಜಾತ್ರಾ ಸಮಯ ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥ ತರುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದ್ದು, ಪಾಂಡವರ ವನವಾಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ 5 ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದರು. ತದನಂತರ ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ರಚಿಸಿದರು. ಕ್ರಮೇಣ ನಂದೀಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ದೇವರ ಲಿಂಗ ಉದ್ಭವವಾಯಿತು. ದೇವಳದ ಮೂಲ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಪಂಚಲಿಂಗಗಳು. ಇದು ಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ದೇವರು ಲಿಂಗ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ದೇವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಫಲ ದೊರೆತಿರುವ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿವಾಹಿತರಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವುದು, ಸಂತಾನ ಫಲ ದೊರೆತಿರುವುದು, ಮೃತ್ಯು ಕಂಟಕವಿರುವವರಿಗೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಏಕದಶಾ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಕಂಟಕ/ಮೃತ್ಯು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಳವೆ ಬಾವಿ ತೆಗೆಯಲು ಜಲದ ಹರಿವು ಸಿಗದೇ ಇದ್ದಾಗ ದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ 11 ಸೀಯಾಳ ಸಮರ್ಪಿಸಿದಲ್ಲಿಗೆ ದೋಷ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ನೀರು ದೊರಕಿರುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯವು ಹೂ, ಹಣ್ಣುಕಾಯಿ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಹಾಗೂ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಸೇವೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು: ಶತರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ, ಗಣಪತಿ ಹೋಮ, ಏಕದಶಾ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ, ರಂಗಪೂಜೆ, ನವರಾತ್ರಿ, ನಾಗರಪಂಚಮಿ, ಚೌತಿ, ದೀಪಾವಳಿ, ಪ್ರದೋಷ ಪೂಜೆ, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ದೈವಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. (9 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ)
ಇಕ್ಕೇರಿ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮರಥ ಮಾಡಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೆಂಬುದು ಐಹಿತ್ಯ.
ಪಂಚ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಕುರಿತಾಗಿ ತಮಿಳು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಿ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಐವರ್ನಾಡಿನ ಪಾಂಡವರ ಪಣೆ, ಎಡಮಂಗಳ ದೇವಳದ ಹಾಗೂ ಪಂಚ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ದೊರಕಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಓದಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹಿರಿಯರಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ.
ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ದ್ವಾರದ ಆನೆಕಲ್ಲುಗಳು, ಬಲಿಕಲ್ಲುಗಳು, ಮಹಾಬಲಿಕಲ್ಲು, ನಂದಿವಿಗ್ರಹ, ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ, ಈಡುಕಾಯಿ ಒಡೆಯುವ ಕಲ್ಲು, ವಸಂತಕಟ್ಟೆ, ಅಶ್ವಥ್ಥ ಕಟ್ಟೆ, ಸವಾರಿ ಕಟ್ಟೆ, ಮಾತೃಕಲ್ಲು ಶ್ರೀ ದೇವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಧನುರ್ಮಾಸ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕ, ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಂಬಿ ಬಂದವರಿಗೆ ಅವರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಏಕದಶಾ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ, ಬಿಲ್ವಾರ್ಚನೆ, ಸೀಯಾಳಾಭಿಷೇಕ ಸೇವೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಗ್ರಹಚಾರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಉಳ್ಳಾಕುಲು ಮತ್ತು ಕಾಚುಕುಜುಂಬ ಪ್ರಧಾನ ದೈವಗಳಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರ ದೋಷಗಳು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ವಸ್ತುರೂಪದ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.
ಜಾತ್ರಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವದ ದಿವಸದಂದು ಈಗಲೂ ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸರ ಮನೆತನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಮತ್ತು ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸರ ಎಣ್ಮೂರಿನ ಮುಸಲ್ಮಾನ ದಳವಾಯಿಯವರನ್ನು ಕರೆತರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿರುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪ ಬಂಟಮಲೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಝರಿಯು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ದಿವಸ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ನೀರನ್ನು ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾತ್ರಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನವು ಇದೇ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚರ್ಮರೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ ರೋಗಗಳು ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪುರಾಣ ಪುರುಷರಾದ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯರು ನಡೆದಾಡಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ . ಸಾವಿರ ದೈವ ದೇವತಾ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕಾರಣ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸಾವಿರ ಸೀಮೆಯ ಒಡೆಯ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. 57 ಗ್ರಾಮಗಳ ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರು ಬಂದು ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಪರಿವಾರ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವರಾದ ಕಾರಣ ಮಹಾಗಣಪತಿ, ಶಾಸ್ತಾರ, ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಹಾಗೂ ಉಳ್ಳಾಕುಲು, ಕಾಚುಕುಜುಂಬ ಮುಂತಾದ 11 ದೈವಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪರಿವಾರ ಸಮೇತರಾಗಿ ಬಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರ್ವ ದೋಷಗಳು ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ 2 ಪ್ರಧಾನ ಗರ್ಭ ಗುಡಿಗಳಿದ್ದು ಮೇಲಿನ ಗರ್ಭ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರನಿಗೂ ಅಲ್ಲಿಗೇ ನೇರವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ದೇವರಿಗೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪೂಜೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ದೇಶದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ.