ಗಡಿದಂ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರವಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ - 561207, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ .
Gadidam Sri Venkataravanaswamy Temple, Chikkaballapura - 561207, Chikkaballapura District [TM000224]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ದೇವಾಲಯವು 16ನೇ ಶತಮಾನ ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲ ಮೂರ್ತಿ/ಇತರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಮಾನುಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ s ಮತ್ತು ಜನಮೇಜಯ ರಾಜರಿಗೆ ಸರ್ವಸರ್ಪಗಳ ನಾಶದ ಪಾಪದ ಫಲವಾಗಿ ಪಾಂಡುರೋಗ (ತೊನ್ನುರೋಗ) ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ನಂತರ ತೊನ್ನು ರೋಗದ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಮಹಾಋಷಿ ಶೃಗಿ ವರ್ಯರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ , ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಆದಿ ಶೇಷನ ಅಣತಿಯಂತೆ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರಗಳ 101 ಅಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರೆ ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿವುದೆಂದು ತಿಳೀಸಿರುವುದರ ಮೇರೆಗೆ 101 ಆಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು , ಆ ಆಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಗಡಿದಂ ವೆಂಕಟರವಣಸ್ವಾಮಿ ಆಲಯವು ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಈಗಿನ ಆಲಯದ ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಂಬಾಸುರನ ಬೆಟ್ಟವಿದ್ದು , ಹಿಂಡಾಬುಸರನ ಸಹೋದರಿ...ದೇವಾಲಯವು 16ನೇ ಶತಮಾನ ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲ ಮೂರ್ತಿ/ಇತರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಮಾನುಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ s ಮತ್ತು ಜನಮೇಜಯ ರಾಜರಿಗೆ ಸರ್ವಸರ್ಪಗಳ ನಾಶದ ಪಾಪದ ಫಲವಾಗಿ ಪಾಂಡುರೋಗ (ತೊನ್ನುರೋಗ) ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ನಂತರ ತೊನ್ನು ರೋಗದ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಮಹಾಋಷಿ ಶೃಗಿ ವರ್ಯರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ , ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಆದಿ ಶೇಷನ ಅಣತಿಯಂತೆ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರಗಳ 101 ಅಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರೆ ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿವುದೆಂದು ತಿಳೀಸಿರುವುದರ ಮೇರೆಗೆ 101 ಆಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು , ಆ ಆಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಗಡಿದಂ ವೆಂಕಟರವಣಸ್ವಾಮಿ ಆಲಯವು ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಈಗಿನ ಆಲಯದ ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಂಬಾಸುರನ ಬೆಟ್ಟವಿದ್ದು , ಹಿಂಡಾಬುಸರನ ಸಹೋದರಿ ಹಿಡಿಂಬಿಯು ಬೀಮಸೇನನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂರ ಇವರಿಗೆ ಘಟೋದ್ಗಜನ ಜನನವಾಯಿತೆಂದು , ನಂತರ ಘಟೋದ್ಗಜನ ಜನನವಾದುದರಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಗಡಿದಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ವಾಡಿಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಘಟೋದ್ಜಜನ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳವಾದ ಗಡಿದಂ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ವೆಂಕಟರವಣಸ್ವಾಮಿ ಆಲಯವನ್ನು ಜನಮೇಜಯ ಮಹಾರಾಜರು ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮೂಲ ಮೂರ್ತಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ದಶಾವತಾರಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಇದ್ದು ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿರೋಭಾಗದ ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವಿರುವುದು ಇವು ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕೆತ್ತಿಸಿ ಪ್ರತಿóಷ್ಠೆ ಮಾಡಿಸಿದರು . ಇದು ಆಲಯದ ವಿಶೇಷತೆ.
ದೇವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಈ ಕಲಿಯುಗ ದೈವ ಎರಡನೇ ತಿರುಮಲವೆಂದೇ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿರುವ ಗಡಿದಂ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಹಾಗು 101 ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಫಲದ ಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಪದೋಷ , ಸರ್ವದೋಷ ಪರಿಹಾರ , ವಿವಾಹ ಕಂಟಕ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಮುಂತಾದ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಂಡು , ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಈಡೇರಿದ ನಂತರ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಅಭಿಷೇಕಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು , ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ಪುನೀತರಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಅಭಿಷೇಕ ,ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ, ತುಪ್ಪದದೀಪ , ಕಾರ್ತೀಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದೀಪೋತ್ಸವ , ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ ಈ ಪೂಜೆಗಳು ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷತೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಯಾವುವೆಂದರೆ, ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶನಿವಾರ , ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು , ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಗಳು , ವೈಶಾಖ ಶುದ್ದ ದಶಮಿಯ ದಿನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ , ತ್ರಯೋದಶಿ ಯಂದು ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವನ್ನು , ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವುದು.
ದೇವಾಲಯವು ದೇವರಗುಡಪಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ , ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಡಿದಂ ಬೆಟ್ಟವು ಇರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪ ಗಡಿದಂ ಬೆಟ್ಟವು ಇರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ
ಚೋಳರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಂಟಕ ದೋಷ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ವೈಶಾಖ ಶುದ್ದ ದಶಮಿಯಂದು ಭೂದೇವಿ , ನೀಳಾದೇವಿ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವೈಭವೋಪೇತದಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ , ತ್ರಯೋದಶಿಯ ದಿನ ಭೂನೀಳಾ ಸಮೇತ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರವಣಸ್ವಾಮಿಯವರ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು ನಂತರ ವೈಶಾಖ ಸಹಿತ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವನ್ನು ಜರುಗಿಸಿ . ಮನ:ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ಹೋದನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
ವಿಜಯ ನಗರ ಅರಸರ ಕಾಲದದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಬುಕ್ಕರು ಗಡಿದಂ ಶ್ರೀ ಭೂನೀಳಾ ಸಮೇತ ಲಕ್ಷ್ಮೀವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ಆಲಯವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಆಲಯವು ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆಲು ಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಚತುದ್ರ್ವಾರಗಳನ್ನು ಧ್ವಜಸ್ಥಂಭ , ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಶೀಲಾಮಯ ಗೋಡೆಗಳು , ಕಂಬಗಳು , ಅದರಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ತ ಕಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಓಜ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತೆಂಬುದು ಮನವರಿಕೆ ಯಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಗೋಡೆಗಳು ಭದ್ರವಾದ ತಳಹದಿ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದಲೂ , ಅಲಂಕಾರ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದೆ. ಇವು ಅಷ್ಟಕೋನಾಕಾರವಾಗಿಯೂ , ಚತುರಸ್ರಾಕಾರದಿಂದಲೂ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನವರಂಗದ ಭಾಗವು ಲಂಬಚತುರಸ್ರ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ , ಇವು ಬಳ್ಳಿಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದು , ಶಂಖಕಾರದ ಕ್ಲಿನ ರಚನೆಯಾಗೊದೆ . ಇವೆಲ್ಲವೂ 14ನೇ ಶತಮಾನದ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ಹೊರಮೊಗಸಾಲೆಯು ಅಲಂಕಾರ ಮಯವಾಗಿದೆ, ಈ ಮೊಗಸಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ದ್ರಾವಿಢ ಶೈಲಿಯ ಗೋಡೆಗಂಬಗಳು , ಭಾಳೆ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಇಳಿಬಿಟ್ಟಂತಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಖೂಡಿದೆ. ಒಳ ಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಕಾರದ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪವೊಂದನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಜ್ಜರಿಯಾಕಾರದ ದ್ವಾರಪಾಲಕರಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಾಗಿಲವಾಡವು ಸುರುಳಿಯಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು , ಇಡೀ ಮೊಗಸಾಲೆಗೆಕಲಾತ್ಮಕ ಆವರಣವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹ: ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ವೆಂಕಟರವಣಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಗರುಡ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ .ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಶ್ರೀದೇವಿ ಭೂದೇವಿಯ ಶೋಭಿಸುತ್ತದ್ದಾರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಗ್ರಹವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ. ಮನೋಹರವಾದ ಈ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಭಾವಳಿಗಳು ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿದೆ.
ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಶಾವತಾರಗಳ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ಇದು ಸುಂದರವೂ , ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯೊಂದ ಕೂಡಿರುವ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವಿಗ್ರಹದ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೂವರೆ –ಐದು ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿದೆ.ಕಿರೀಟ ಅವಯವಗಳ ರಚನೆ , ಅಂಗುಲಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಟೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ವೈಭವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿರುತ್ತದ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಲಗಡೆಯಿರುವ ವಿಗ್ರಹವು ಹೊಯ್ಸಳ ಮಾದರಿ ಯ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ,
ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ಎಡಗಡೆ ಇರುವ ಸ್ತ್ರೀ ವಿಗ್ರಹವು ಮೊದಲಿನ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ ಇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಚೋಳರ ಶೈಲಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠತೆಯು ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.
ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಶ್ರಾವಣ ಶನಿವಾರಗಳಂದು ಹಾಗೂ ರಥೋತ್ಸವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆ ಪ್ರಸಾದ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಮನೋಭೀಷ್ಟಾಗಳು ಸಿದ್ದಿಸುತ್ತದೆ.