ಶ್ರೀ ದತ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪಂತಬಾಳೇಕುಂದ್ರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಂತಮಂದಿರ, ಬೆಳಗಾವಿ - 591103, ಬೆಳಗಾವಿ .
Sri Datta Sansthan Pantbalekundri Trusts Pantmandir, Belagavi - 591103, Belagavi District [TM000225]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂತ ಬಾಳೇಕುಂದ್ರಿಯು, ಶ್ರೀ ಪಂತ ಮಹಾರಾಜ ಎಂಬ ದತ್ತಾವತಾರಿ, ಪ್ರೇಮಾವತಾರಿ ಸಂತರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವರ ಕಾರ್ಯಕಾಲವು ಇ.ಸ 1855 ರಿಂದ 1905 ರ ಕೇವಲ 50 ವರ್ಷ ಅವರ ಆಯುಷ್ಯಮಾನವಿದ್ದಿತು. ದಿನಾಂಕ 03-09-1855 ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿ ಅಂದರೆ, ಗೋಕಲಾಷ್ಠಮಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ರೋಹಿನಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ಶುಭ ಮೂಹುರ್ತದಲ್ಲಿ ಇವರ ಜನನವಾಯಿತು. ಇವರ ಪೂರ್ವಜರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಶ್ರೀ ದತ್ತಾತ್ರೇಯರಿಂದ ಪಡೆದ ಫಲವಾಗಿ ಜನ್ಮತ ಪ್ರಣ್ಯಂಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ದತ್ತ ಪ್ರಾಸಾದಿಕರು ಇವರಾಗಿದ್ದರು.
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಶಿಷ್ಯರು ಹೋಗುವ ವಾಡಿಕೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪದ್ದತಿಗೆ ವ್ಯತರಿಕ್ತವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ನೀಯೊಜಿನೆಯ ಭಗವತ ಸಂಕೆತದಂತೆ, ಇವರ ಗುರುಗಳಾದ ಅವಧೂತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅದ್ವರ್ಯುಗಳೆನಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಸದ್ಗುರು ಪರಮಹಂಸರಾದ ಬಾಲಾವಧೂತರು ಶ್ರೀ ಪಂತ...ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂತ ಬಾಳೇಕುಂದ್ರಿಯು, ಶ್ರೀ ಪಂತ ಮಹಾರಾಜ ಎಂಬ ದತ್ತಾವತಾರಿ, ಪ್ರೇಮಾವತಾರಿ ಸಂತರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವರ ಕಾರ್ಯಕಾಲವು ಇ.ಸ 1855 ರಿಂದ 1905 ರ ಕೇವಲ 50 ವರ್ಷ ಅವರ ಆಯುಷ್ಯಮಾನವಿದ್ದಿತು. ದಿನಾಂಕ 03-09-1855 ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿ ಅಂದರೆ, ಗೋಕಲಾಷ್ಠಮಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ರೋಹಿನಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ಶುಭ ಮೂಹುರ್ತದಲ್ಲಿ ಇವರ ಜನನವಾಯಿತು. ಇವರ ಪೂರ್ವಜರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಶ್ರೀ ದತ್ತಾತ್ರೇಯರಿಂದ ಪಡೆದ ಫಲವಾಗಿ ಜನ್ಮತ ಪ್ರಣ್ಯಂಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ದತ್ತ ಪ್ರಾಸಾದಿಕರು ಇವರಾಗಿದ್ದರು.
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಶಿಷ್ಯರು ಹೋಗುವ ವಾಡಿಕೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪದ್ದತಿಗೆ ವ್ಯತರಿಕ್ತವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ನೀಯೊಜಿನೆಯ ಭಗವತ ಸಂಕೆತದಂತೆ, ಇವರ ಗುರುಗಳಾದ ಅವಧೂತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅದ್ವರ್ಯುಗಳೆನಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಸದ್ಗುರು ಪರಮಹಂಸರಾದ ಬಾಲಾವಧೂತರು ಶ್ರೀ ಪಂತ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರು ಅವರಿಗೆ, ಅವಧೂತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ “ಅದ್ವೆತ ಭೋಧ”ವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದವರಿಗೆ, ಸರ್ವ ಧರ್ಮ ಸರ್ವ ಭಾವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಜನಾನಂದ ಮಾದ್ಯಮದ ಮೇರೆಗೆ, ಪ್ರಚಾರಗೈಯುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ದಯಪಾಲಿಸಿದರು, ಈ ಪಾರಮಾರ್ಥೀಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸಂಸಾರದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ ಆಜ್ಞೇಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಪಂತ ಮಹಾರಾಜರು, ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತು ಪರಮಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯತೆಯನ್ನು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತ, ಪ್ರೇಮಾವತರಿ ಸಂತರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದರು. ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದವರ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಳ ವರ್ಗದ ಜನರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಎಳಿಗೇಯಗೋಸ್ಕರ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅವಧೂತ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿ ಪ್ರಬೋದನೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಉನ್ನತಿಗೋಸ್ಕರ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟಂಥ ಕರುಣಾಮಯಿ ಸಂತರೆನೆಸಿಕೊಂಡರು. ಇಂತಹ ದತ್ತಾವತಾರೀ, ಪ್ರೇಮಾವತರೀ ಸಂತರೆಂದೆ ಪ್ರಸಿಧ್ಧಿಗೊಂಡಂಥ ಪಂತಮಹಾರಾಜರು, ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸಿನ ಐವತ್ತನೇ ವರ್ಷ, ಇಸ್ವಿ ಸನ-1905 ಅಶ್ವೀಜ ತೃತೀಯ ಶ್ರೀ ಶಕೆ 1827 ಸೋಮವಾರದಂದು ತಮ್ಮ ಅವತಾರ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಸಿ-ಮಹಾನಿರ್ವಾಣಗೈದರು-ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸೋಮವಾರ ಅವರ ನಿರ್ವಾಣವು ಸೋಮವಾರ ಇದರ ಅರ್ಥ ಶರಣರ ಮಹತಿಯನ್ನು ಮರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣು ಎಂಬ ಹಿರಿಯರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮರ್ಮ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಡುಗಿದೆ.
ಪಂತಮಹಾರಾಜರ ಮಹಾನಿರ್ವಾಣದ ನಂತರ, ಈಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂತಬಾಳೇಕುಂದ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಅಪರ ಭಕ್ತರು ಅಗ್ನಿಸಂಸ್ಕಾರಗೈದರು ಅಲ್ಲಿ 3ನೇ ದಿವಸ ಬಿಸಿಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಂಥ “ಅವದುಂಬರ” ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಗಿಡದ ಸಸಿಯು ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕುರುಹು ಎಂದೇ ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ಆ ಸಸಿ ಗಿಡವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಬಂದತೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಗಿಡದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾದುಕೆಗಳು ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ತಾನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟವು ಅದರಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಅಗ್ನಿ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂಥ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೇ ಹಾಗೆಯೇ ಅದನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿತವಾಗಿಟ್ಟು, ಅದು ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಎಂದು , ಅದಕ್ಕೆ ಉರವಲು ತಟ್ಟೆಗೆ , ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವಧೂತ ಅಗ್ನಿ ಅಥವಾ “ಅವಧೂತ ಧುಣ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಂತಮಹಾರಾಜರ , ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕರುಹು ಎಂದು ನೆಟ್ಟಂಥ ಸಸಿಯು-ಈಗ್ಗೆ 115 ವರ್ಷಗಳ ಪವಿತ್ರ ಅವದುಂಬರ ಗಿಡವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಸಂಸಾರೀತ ಅಗ್ನಿ ಇಟ್ಟದಕ್ಕೆ 115 ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 3 ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಂತ ಮಹಾರಾಜರ ಪಾದುಕೆ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಾನ, ಎರಡನೆದ್ದು ಮೂಡಿಬಂದಂತಹ ಔದುಂಬರ ಗಿಡ, ಮೂರನೆದ್ದು ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿ ಅವಧೂತ ಧುಣಿ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಬಂದಂಥ ಭಸ್ಮವು, ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಕ ಕವಚವಾಗಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ದೊರೆತ ಅನುಭುತಿ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡಯ್ಯುವ ವಾಡಿಕೆ/ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಸಾದದಲ್ಲಿ ಪಂತ ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ದೊಡ್ಡದಾದ ಭಾವಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುವ ಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಕುಂಕುಮ , ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಬರುವ ಭಸ್ಮ ಇವರೆಡು ಪ್ರಸಾದಗಳಾಗಿರುವುದು. ಇವೆರಡು ಪ್ರಸಾದಗಳನ್ನು ಪಂತ ಭಕ್ತರು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ದೆಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪಂತ ಮಹಾರಾಜರ ಆಗಿನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಚೈತನ್ನ ರೂಪ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ರಮ್ಯವಾದ ಮಾವಿನಮರಗಳ ತೋಪಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪುಣ್ಯಮಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಪಂತ ಭಕ್ತರು, ಪಂತ ಪಾದಕೆಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸಲು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುವ ಶ್ರದ್ದೆಯಿದೆ . ಇಲ್ಲಿಯ ಅಭಿಷೇಕವು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮದ ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಪಾದಕೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿ ನೀರು ಪಂಚಾಮೃತಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುಬಂದ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ 2ಸಲ ಅಭಿಷೇಕ, ಪಂತ ಮಹಾರಾಜರ ಅಂತರಾಳದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಭಜನಾನಂದದಲ್ಲಿಯ ಪದಗಳ ಆರತಿ ಮೂರು ಸಲ , ಅದರಂತೆ ಪಾದುಕೆಗಳ ಮತ್ತು ಭಾವ ಚಿತ್ರದ ಎದುರಿಗೆ ದಿನದ 24 ಘಂಟೆಗೆ ಅಖಂಡ “ಓಂ ನಮ: ಶಿವಾಯ” ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ದೆಸೆಯಿಂದ ಈ ಮಂದಿರ ಅಥವಾ ಆಶ್ರಮದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ “ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉರ್ಜೆ” ಅಥವಾ ತರಂಗಗಳ ಅನುಭೂತಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಭಕ್ತಾಧಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಮನಶಾಂತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಇದೊಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯ ತಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.