ಶ್ರೀ ಬೆಟ್ಟದ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಮೆಣಸಿನಹಳ್ಳಿ, ತುಮಕೂರು - 572130, ತುಮಕೂರು .
Sri Bettada Ranganathaswamy Temple Menasinahalli, Tumakuru - 572130, Tumakuru District [TM000230]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ಕುಣಿಗಲ್ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೊತ್ತಗೆರೆ ಹೋಬಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಿಳಿದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಿರಾಜ ಮಾನರಾಗಿ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಕುಣಿಗಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಬಾಗಿಲು ಇಲ್ಲದ ಭಗವಂತ ತಂದೆ ಶ್ರೀ ಬೆಟ್ಟದ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿದಿಗೆ ಸುಮಾರು ನಾನೂರು (400) ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದು, ಬೆಟ್ಟವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 2997 ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರವಿದೆ 17ನೇ ಶತಮಾನದ್ದು, ಶ್ರೀ ರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗಪ್ಪ ಎಂಬುವರು ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜಿವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗುವ ಹಿಚ್ಚೆಯಂದ ಶ್ರೀ ರಂಗಪಟ್ಟಣದ ತಮ್ಮ ಮನೆಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋರಟು ಬಂದರು ಹಾಗೆಯೇ ಬರಿ ಗಾಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಗುನ್ನಾಗರೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂದಿಕರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗೋಣ ಎನಿಸುತ್ತದೆ...ಕುಣಿಗಲ್ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೊತ್ತಗೆರೆ ಹೋಬಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಿಳಿದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಿರಾಜ ಮಾನರಾಗಿ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಕುಣಿಗಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಬಾಗಿಲು ಇಲ್ಲದ ಭಗವಂತ ತಂದೆ ಶ್ರೀ ಬೆಟ್ಟದ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿದಿಗೆ ಸುಮಾರು ನಾನೂರು (400) ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದು, ಬೆಟ್ಟವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 2997 ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರವಿದೆ 17ನೇ ಶತಮಾನದ್ದು, ಶ್ರೀ ರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗಪ್ಪ ಎಂಬುವರು ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜಿವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗುವ ಹಿಚ್ಚೆಯಂದ ಶ್ರೀ ರಂಗಪಟ್ಟಣದ ತಮ್ಮ ಮನೆಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋರಟು ಬಂದರು ಹಾಗೆಯೇ ಬರಿ ಗಾಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಗುನ್ನಾಗರೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂದಿಕರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗೋಣ ಎನಿಸುತ್ತದೆ ಆಗ ಅವರು ಯಡಿಯುರು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದು ಅಮೃತದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಯೋಗಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಪುನೀತರಾಗಿ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಾಗಿನಿ ದೇವತೆ ಪ್ರತ್ಯ ಳಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ ಕಡೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದಳು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿ ಇಳಿದು ಸಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಬೆಟ್ಟ ಹೇರಿದ ರಂಗಪ್ಪನವರಿಗೆ ತುಂಬ ದಣಿವಾಯಿತು ಮತ್ತೆ ಇಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದರು ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿ ದಣಿದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ಕಕ್ಕೆ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಿಶ್ರಮ ಪಡೆದುಕೋಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಅಲ್ಲೆ ಇದ್ದ ಕಕ್ಕೆ ಮರದ ಬಳಿ ಕೂತು ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಕ್ಕೆ ಮರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕತ್ತಲು ಆರಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎಡಗೈ ಊರಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಕಕ್ಕೆ ಮರದ ಮೇಲೆಯೂ ಎಡಗೈ ಊರಿ ಮಲಗಿರುವ ಬಂಗಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆತ್ತುತ್ತಾರೆ ಮಾಮೂಲಿಯಂತೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಡು ಕುರಿ ಮೆಯಿಸಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ರಂಗಪ್ಪನವರಿಗೆ ತಾವುಗಳು ಸೇವಿಸಲು ತರುತ್ತಿದ್ದ ಆಹಾರವನ್ನು ಮೋದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿ ನಂತರ ತಾವುಗಳು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗೆ ರಂಗಪ್ಪನವರೋಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟ ಸುಕಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೋಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ರಂಗಪ್ಪನವರು ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅದರಂತೆ ಅವರ ಕಷ್ಟಗಳು ಪವಾಡ ಸದೃಶ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿವಾರಣೆಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ದಿನಗಳು ಸಾಗಿದಂತೆ ಅವರು ರಂಗಪ್ಪನವರನ್ನು ನಂಬಿ ಅವರ ಆರಾಧಕರಾದರು ಪವಾಡ ಪುರುಷ ರಂಗಪ್ಪನವರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಐಕ್ಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣತೋಡಗಿದರು ಅದರಂತೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಭಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸತೋಡಗಿದರು ಕಷ್ಟಗಳು ಬಗೆ ಹರಿದ ನಂತರ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆ ಎಂಬಂತೆ ಅವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಹಾರವನ್ನೇ ಹರಿ ಸೇವೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ನಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು ಹೀಗಿರುವಾಗ ಒಂದು ದಿನ ಪವಾಡ ಪುರುಷ ರಂಗಪ್ಪನವರು ದೈವಾದೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ. (ಕೀರ್ತಿಶೇಷರಾಗುತ್ತಾರೆ) ಆಗ ಅವರನ್ನು ಭಕ್ತರು ಗದ್ದುಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಗದ್ದುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅವರು ಕಕ್ಕೆ ಮರದ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ್ದ ಎಡಗೈಮೇಲೆ ಶಿರವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಲೋಕ ನೋಡುತ್ತಾ ಮಲಗಿರುವ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ಏಳು (7) ಗ್ರಾಮದವರು ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ತದ ನಂತರ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಮದವರಲ್ಲಿ ಡಂಗೂರ ಬಾರಿಸಿ ಮುಂದೆ ಒಂದು ದಿನ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿ ಹೋಗಿ ನೋಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಕಂಬ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಂತೆ ದೇವಸ್ತಾನದ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಶ್ರೀ ಯವರು ಕೆತ್ತಿದ ಕಕ್ಕೆ ಮರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಂಗಪ್ಪನವರ ಗದ್ದುಗೆ ಮುಂಬಾಗಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಬಿಮುಕವಾಗಿ ಕಂಬವನ್ನು ಉಡದಿಂದ ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಉಡಮುಡಿ ರಂಗನಾಥ ಎಂದು ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೆರೆದು ಮುಚ್ಚುವ ಬಾಗಿಲುಳ್ಳ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಪೂಜಿಸಲು ಆರಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರು ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಬಂದು ಬೇಡಿದರು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಸಾಯಿ ಬಾಬ ಅವರಂತೆ ರಂಗಪ್ಪನವರ ಪವಾಡಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಜನ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನಂಬಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ನಡೆದ ಒಂದು ನೈಜ್ಯ ಘಟನೆ = ಒಂದು ದಿನ ಭಕ್ತರು ಸಂಜೆಯವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಪೂಜೆಯೂ ಮುಗಿದಿತ್ತು ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಭಕ್ತರು ವಾಪಸ್ಸು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಇಳಿದು ಬರುವಾಗ ಘಂಟೆ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿತು ಮತ್ತೆ ಹತ್ತಿ ನೋಡಲು ಹೋದಾಗ ರಂಗಸ್ವಾಮಿ ಮೃದ್ದರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗಿ ಮಾಡಿಸಿಕೋಂಡು ಬಾ ನಿನಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿರುತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು ಭಕ್ತರು ಹೋಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿತ್ತು ಒಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಬಾಲಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಕೋಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಬನ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಕೋಟ್ಟರು ಭಕ್ತರು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸಿಕೋಂಡು ಹೋರಗೆ ಬಂದು ನೋಡಿದಾಗ ವೃದ್ದ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಪವಾಡಗಳು ಅಂದಿನಿಂದ ಹಿಂದಿನವರೆಗೂ ಹೂ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಮಾತುಕೋಡುತ್ತಾರೆ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಮುಂದೆ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ತನ್ನ ಭಕ್ತರು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡ ಬರಲು ಸಮಯದ ಹಂಗೇಕೆ, ನನಗೆ ಈ ಬಂದನದ ಬಾಗಿಲುಗಳೇಕೆ ಎಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಅವರು ಒದ್ದ ರಬಸಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಕುಣಿಗಲ್ ಕೆರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತೆಂದು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯವರು ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಆಗಾಗಿ ಅವುಗಳು ಈಗಲು ಕುಣಿಗಲ್ ಕೆರೆಯ ಆಳವಾದ ಊಳಿನಲ್ಲಿ ಉದುಗಿರುಉದು ಈ ಹಿಂದೆ ಕಂಡು ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹಿರಿಯರಿಂದ ತಿಳಿದ ಸತ್ಯ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಮಹಿಮೆ ಅಪಾರ ಹಾಗೆಯೇ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಈಡೇರಿದ ನಂತರ ತಾವು ಮಾಡಿಕೋಂಡಿದ್ದ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ತೀರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರವರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಬಿಷೇಕ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೋಂಡು ಕೃತಾರ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಯು ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಶನಿವಾರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶನಿವಾರ ಮತ್ತು ಮಾಸದ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳು ಪ್ರಮುಕವಾಗಿದ್ದು ಭಕ್ತರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ತಳಿಗೆ ಕೋಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ನೇವೆದ್ಯ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ದನ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವರು. ಬೆಟ್ಟದ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸುತ್ತಲು ಏಳು (7) ಹಳ್ಳಿಯ ಅರ್ಚಕರುಗಳು ಸ್ವಾಮಿಯ ಸೇವಕರು. ಬೋಮ್ಮಡಿಗೆರೆ . ದಾಸನಪುರ . ನಡೆಮಾವಿನಪುರ . ಜಾಣಗೆರೆ . ಮಡಕೆಹಳ್ಳಿ . ಮೆಣಸಿನ ಹಳ್ಳಿ ಮುಟಗದ ಹಳ್ಳಿ . ಅರ್ಚಕರು ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ದೇವಸ್ತಾನ ಕಟ್ಟಲು ಹುಡ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಡಮುಡಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ರಂಗಪ್ಪನವರು ಕೆತ್ತಿದ ಕಕ್ಕೆ ಮರ ಮೂಲದೇವರಾಗಿ ಉಳಿದುಬಂತು.