ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟ ರಮಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಂಪಿಗೆ, ತುಮಕೂರು, ತುಮಕೂರು .
Sri Venkata Ramana Swamy Temple Sampige, Tumakuru, Tumakuru District [TM000267]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ದಂಡಿನಶಿವರ ಹೋಬಳಿ ಸಂಪಿಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಸಂಪಿಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಹೃದಯಬಾಗದಲ್ಲಿರುವುದು ವಿಶೇಷವೇ ಸರಿ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅದ್ಬುತವಾದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ. ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಾಸ್ಕರನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಲಿಚ್ಚೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೊರಟನು. ಅನೇಕ ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ವ್ಯಾಸ ಋಷಿಯನ್ನು ನೆನೆದು ಗಾಡನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಚರ್ಮ ಚಕ್ಷಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ನಾನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತಕ್ಕವನಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವೆ. ಭಾಸ್ಕರನು ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ನಾನು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾರನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸುಂಟಾಗುವುದು? ಆಗ ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಯು ಹೇಳಿದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾಯಾವರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವೇದ...ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ದಂಡಿನಶಿವರ ಹೋಬಳಿ ಸಂಪಿಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಸಂಪಿಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಹೃದಯಬಾಗದಲ್ಲಿರುವುದು ವಿಶೇಷವೇ ಸರಿ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅದ್ಬುತವಾದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ. ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಾಸ್ಕರನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಲಿಚ್ಚೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೊರಟನು. ಅನೇಕ ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ವ್ಯಾಸ ಋಷಿಯನ್ನು ನೆನೆದು ಗಾಡನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಚರ್ಮ ಚಕ್ಷಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ನಾನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತಕ್ಕವನಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವೆ. ಭಾಸ್ಕರನು ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ನಾನು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾರನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸುಂಟಾಗುವುದು? ಆಗ ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಯು ಹೇಳಿದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾಯಾವರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವೇದ ವೇದಾಂಗ ಪಾರಂಗತನಾದ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳು ಯಾರು ಇಲ್ಲದವನಾದ ಮಾಧವನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟನು ಅವನು ಹೋಗುತ್ತಾ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯೇ ಮೊದಲಾದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ಗಂಗಾದಿ ನದಿಗಳನ್ನೂ, ಶ್ರೀಶೈಲವೇ ಮೊದಲಾದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ, ಶ್ರೀವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ದಿವ್ಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇತುವಿಗೂ ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತಕ್ಕೂ ಮಧ್ಯೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಪಾಪಹರವಾದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೇವಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಹೋಗುತ್ತಾ ಕಾವೇರಿ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತರಾಭಿ ಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟು ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಡವಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಶುಚಿಯಾದ ನೀರುಳ್ಳ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಸಂಧ್ಯವಂದನೆ ಮಾಡಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ, ಮರಗಳನ್ನೂ, ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಹೊಂಡದ ದಡದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಾಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಹುತ್ತವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹುತ್ತದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ವೀಣೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ಗಾನ ಮಾಡತೊಡಗಿದ ನಾರದನ ಮುಖ ಕಮಲದಿಂದ ಹೊರಟ ಹರಿನಾಮಾಮೃತವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿ ನಾರದನಿದ್ದಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕೈಮುಗಿದು ಆತನ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು. ನಾರದನು ತಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿಂತ ಮಾಧವನನ್ನು ನೋಡಿ ಮುಗುಳುನಗೆಯಿಂದ ನಾನು ನಾರದನು ಆ ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಹರಿಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಮಾಧವನು ಈ ಹುತ್ತವು ಯಾವುದು? ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವರು ಅಡಗಿದೆ? ಅದು ಯಾವ ರೂಪವುಳ್ಳದ್ದು? ಏನು ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವಂತದ್ದು? ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಯಾರಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು? ಈ ಹುತ್ತವು ಯಾವಾಗ ಹೋಗುವುದು? ಸಮಸ್ತ ಭಕ್ತರಿಗೂ ಆ ಮೂರ್ತಿಯ ದರ್ಶನವು ಯಾವಾಗ? ನನಗೆ ಹೇಳು ಎಂದನು. ನಿನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕುತೂಹಲವು ಎಂದು ನಾರದನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿದನು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಂಸಧ್ವಜನ ಮಗನಾದ ಸುಧನ್ವನೆಂಬುವನಿಂದ ಶುಭಕರವೂ, ಮನೋಹರವು, ಕಾಂತಿಯುತವೂ ಆದ ಶ್ರೀ (ಶ್ರೀನಿವಾಸನ) ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಈ ವಿಗ್ರಹದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಕ್ಕದಲ್ಲೂ ಅಮ್ಮನವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ , ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ಈ ವಿಗ್ರಹದ ಪೀಠದಲ್ಲಿರುವ ಗರುಡನಿಂದ ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ದಿವ್ಯವಾದ ಕಳೆಯೂ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ. ಪ್ರತೀ ದಿನವೂ ವಿಧ ವಿಧವಾದ ಉತ್ಸವಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಂಪಕವೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಸುಧನ್ವನ ಪಟ್ಟಣವಿತ್ತು. ಅದು ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ನಾಶವಾಗಿ, ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾಡಾಯಿತು. ಈ ವಿಗ್ರಹದ ಮೆಲೆ ದೊಡ್ಡ ಹುತ್ತವು ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಿಗ್ರಹವು ಭಿನ್ನವಾಗದೆ ಆಲಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಾರದನು ಅರ್ಚನಾ ವಿಧಿ ವಿದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಧವನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿ ಅಂತರ್ಧಾನವಾದನು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಮಹಾ ಭಕ್ತರುಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಹುತ್ತವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ವಿಗ್ರಹವು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ದೇವದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಠಿಯಾಯಿತು. ಆ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಜನರು ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತು ಧನ್ಯರೆಂದು ಕೂಗಿದರು. ಮಂಟಪವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ಸಹ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಆ ಹೊಂಡವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಾಡಬೆಂದು ಅಗೆಯುತ್ತಿರಲು ಲೋಹನಿರ್ಮಿತವಾದ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವಿಗ್ರಹವು ಅಮ್ಮನವರ ಎರಡು ವಿಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಆತನಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು ಅವುಗಳನ್ನೆ ಉತ್ಸವ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದು ತಾನು ಕಟ್ಟಿದ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಅಂದರೆ 4ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾಯಾವರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವೇದ ವೇದಾಂಗ ಪಾರಂಗತನಾದ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳು ಯಾರು ಇಲ್ಲದವನಾದ ಶ್ರಿ ಮಾಧವನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶ್ರೀ ಪಾಂಚರಾತ್ರಾಗಮದ ಮತ್ತು ವೈಧಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಇಂದಿಗೂ ಇದೇ ಸಂಪ್ರಾಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಪೂಜಾದಿ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಸಸಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಾಲು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಾ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಿಗೆ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸೇರಿದನು ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀನಿವಾಸರ ರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ನೋಡಿದನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೆಡಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕಾರದೊಳಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಸಸಿಯನ್ನಿಟ್ಟನು ತೀರ್ಥಸ್ನಾನವಾದ ನಂತರ ಭಾರ್ಗವನು ಊರಿಗೆ ಹೊರಟವನಾಗಿ ಆ ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆ ಸಸಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ನೋಡಿ ಬರದೇ ಇರಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೊಂಡು ಆ ಸಸಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಶ್ರೀ ಹರಿಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಹೊರಟು ಹೋದನು. ಆ ಸಸಿಯು ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿವಸದಲ್ಲಿಯೇ ಮರವಾಯಿತು. ಆ ಬಿಲ್ವ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀಯು ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಲಿದ್ದಾಳೆ. ದಿನೇ ದಿನೇ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಭಕ್ತರ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಸಂಪಿಗೆಯ ಹರಕೆಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಭಕ್ತರ ಮನೋಬಿಷ್ಟೆ ಸಿದ್ದಿಗಾಗಿ ಹರಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರೆ ಮನೋಬಿಷ್ಟೆಯು ಸಿದ್ದಿಸುವುದು.
ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ವೈಕುಠ ಏಕಾದಶಿಯು ಮತ್ತು ವೈಶಾಖದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಥೋತ್ಸವವು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು ಅಭಿಷ್ಠ ಸಿದ್ದಿಗಾಗಿ ಹರಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹರಕೆಯು ತೀರಿದ ನಂತರ ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವವು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಪಿಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಕಿರು ಪರಿಚಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮೈಸೂರು ಗೆಜೆಟಿಯರ್ ಗ್ರಂಥ ಕರ್ತರಾದ ಬಿ.ಲೂಯಿಸ್ ರೈಸ್ ದೊರೆಯವರು ಈ ಗ್ರಾಮದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. “The place claiming the highest antiquity in the district is the village of Sampige in Gubbi Taluk it is said to be the site of Champkanagara, the capital of Sudhanva son of king Hamsadhvaja”