ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಳಬಾಗಿಲು, ಕೋಲಾರ - 563131, ಕೋಲಾರ .
Sri Anjaneya Swamy Temple, Mulabagilu, Kolar - 563131, Kolar District [TM000157]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ಈ ದೇವಾಲಯವು 15 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮಾಜ್ಯದ ಮಹೋನ್ನತ ಅರಸರಾದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಂಡಿದೆ.ಈ ದೇವಾಲಯವು 15 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮಾಜ್ಯದ ಮಹೋನ್ನತ ಅರಸರಾದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಂಡಿದೆ.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ
ದ್ವಾಪರ ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಾಭಾರತದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ದ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ರಥದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಪಿದ್ವಜವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ರಥದಿಂದ ಇಳಿಯುವಂತೆ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅರ್ಜುನನು ಕಪಿದ್ವಜದೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಆ ದಿವ್ಯ ರಥವು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು. ಈ ದಿವ್ಯರಥವು ಭಸ್ಮವಾಗಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದು ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನನಿಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು”ಹನುಮಂತನು ಈ ದ್ವಜದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣಾಧಿ ಕರ್ಣ ಇನ್ನು ಮುಂತಾದ ಮಹಾವೀರರು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹನುಮಂತನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿ ರಥದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದವು. ಈಗ ಕಪಿದ್ವಜವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರಥವು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು. ಈ ದ್ವಜದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯನನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ, ತಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಅಂಜನಾದ್ರಿಯ ಹತ್ತಿರವಿರುವ...ದ್ವಾಪರ ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಾಭಾರತದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ದ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ರಥದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಪಿದ್ವಜವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ರಥದಿಂದ ಇಳಿಯುವಂತೆ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅರ್ಜುನನು ಕಪಿದ್ವಜದೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಆ ದಿವ್ಯ ರಥವು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು. ಈ ದಿವ್ಯರಥವು ಭಸ್ಮವಾಗಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದು ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನನಿಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು”ಹನುಮಂತನು ಈ ದ್ವಜದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣಾಧಿ ಕರ್ಣ ಇನ್ನು ಮುಂತಾದ ಮಹಾವೀರರು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹನುಮಂತನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿ ರಥದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದವು. ಈಗ ಕಪಿದ್ವಜವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರಥವು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು. ಈ ದ್ವಜದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯನನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ, ತಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಅಂಜನಾದ್ರಿಯ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಭಾಸ್ಕರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕದಳೀಷಂಡ ವನದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿರುವ ಶತಕವಾಟಪುರಿ(ಈಗಿನ ಮುಳಬಾಗಿಲು)ಯ ವಶಿಷ್ಟಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವೈಖಾನಸ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆ ಮಾಡಿಸು ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅರ್ಜುನನು ಈ ಹಿಂದೆ ಖಾಂಡವ ದಹನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನಿಂದ ಉಪಕೃತನಾಗಿದ್ದ ದೇವಶಿಲ್ಪಿಯಾದ ‘ಮಯ’ನಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ವೀರಾಂಜನೇಯ ಅರ್ಚಾ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಿಸಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದು, ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕೆಂದು ಆಂಜನೇಯನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿ ಶ್ರೀ ವೈಖಾನಸ ವಿಧಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಮಾಡಿದನು.
ಪ್ರತಿಷ್ಟಾ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಕೇತಕಿ (ತಾಳೆಗೆರೆ ಪುಷ್ಟಗಳಿಂದ ಹನುಮಂತನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯನಿಗೆ ಕೇದಿಗೆ ದಳಗಳಿಂದ (ಕೇತಕಿ ಪುಷ್ಟಗಳಿಂದ) ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದನು. ಅರ್ಜುನನ ಸತ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪದಂತೆ ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿಗೆ ಈಗಲೂ ಕೇತಕಿ ಪುಷ್ಟಗಳಿಂದ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದೇ ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯನ ಮಹಿಮೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವಿಶಾಲ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಿಗ್ವಾರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು, ಭೂ ಲೋಕ ವೈಕುಂಠವಾದ ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಪಡೆದ ನಂತರ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ದಾರಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೂತಪ್ರೇತಾದಿ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ದುಷ್ಟಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಹನುಮಂತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದು ತಿರುಪತಿಯ ಯಾತ್ರೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆದು ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದರ್ಶನ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯುವುದೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ “ಮೂಡಲಬಾಗಿಲು” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮುಳಬಾಗಿಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.