ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ದೊಡ್ಡದಾಳವಟ್ಟ, ತುಮಕೂರು, ತುಮಕೂರು .
Sri Lakshminarasimha Swamy Temple Doddadalavatta, Tumakuru, Tumakuru District [TM000195]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಮಧುಗಿರಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಐ.ಡಿ.ಹಳ್ಳಿ ಹೋಬಳಿ ದೊಡ್ಡದಾಳವಟ್ಟ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಬಿ ದರ್ಜೆ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ದಳ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ
ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವವಾಗಿರುತ್ತೇನೆ ನೀನು ನನಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ನರೆಸಿಂಹ ದೇವರು ಅಜ್ಞೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.ದೇವರ ಅಜ್ಞೆಯಂತೆ ಉದ್ಭವದ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ದಳ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದೇವದೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ನೆಲೆಸಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಯ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿಯ ಅರಳಿ ಬೆಳೆದು ನೆರೆಳು ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿರುತ್ತದೆ ಕಾಳಕ್ರಮೇಣ ಅಡಿಕೆ...ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಮಧುಗಿರಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಐ.ಡಿ.ಹಳ್ಳಿ ಹೋಬಳಿ ದೊಡ್ಡದಾಳವಟ್ಟ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಬಿ ದರ್ಜೆ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ದಳ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ
ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವವಾಗಿರುತ್ತೇನೆ ನೀನು ನನಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ನರೆಸಿಂಹ ದೇವರು ಅಜ್ಞೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.ದೇವರ ಅಜ್ಞೆಯಂತೆ ಉದ್ಭವದ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ದಳ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದೇವದೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ನೆಲೆಸಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಯ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿಯ ಅರಳಿ ಬೆಳೆದು ನೆರೆಳು ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿರುತ್ತದೆ ಕಾಳಕ್ರಮೇಣ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಪೆನುಕೊಂಡದಿಂದ ಮುಧುಗಿರಿ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೆನಕೊಂಡಗೂ ಮತ್ತು ಮಧುಗಿರಿ ಮಧ್ಯೆ ಅರಳಿ ಮರ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು ಮುಂದೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳುಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.ಆಗ ಒಂದು ದಿನ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಊಟದ ಸಮಯವಾಗುರಯತ್ತದೆ ಆಗ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾಸ್ಥರು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಸ್ವಾಮಿಯ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಲೆ ಇಡಲು ಎರಡು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಂದು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚು ಅಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಾಗ ಅನ್ನವೆಲ್ಲ ರಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರತ್ಥರು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಪೆನಗೊಂಡದಿಂದ ಮುದುಗಿರಿಗೆ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೆನಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಮದುಗಿರಿ ಮಧ್ಯೆ ಅರಳಿ ಮರ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು ಮುಂದೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಆಗ ಒಂದು ದಿನ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಊಟದ ಸಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಸ್ವಾಮಿಯ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ತಿಳುದು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಓಲೆ ಇಡಲು ಎರಡು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಂದು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅನ್ನವೆಲ್ಲ ರಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾಸ್ಥರು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.ಆಗ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಯಜಮಾನ ಅಡಿಗೆ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಜಮಾನ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲೂರು ಮೂರ್ಛೆ ಹೀಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಯೋಚನೆ...ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಪೆನಗೊಂಡದಿಂದ ಮುದುಗಿರಿಗೆ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೆನಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಮದುಗಿರಿ ಮಧ್ಯೆ ಅರಳಿ ಮರ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು ಮುಂದೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಆಗ ಒಂದು ದಿನ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಊಟದ ಸಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಸ್ವಾಮಿಯ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ತಿಳುದು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಓಲೆ ಇಡಲು ಎರಡು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಂದು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅನ್ನವೆಲ್ಲ ರಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾಸ್ಥರು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.ಆಗ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಯಜಮಾನ ಅಡಿಗೆ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಜಮಾನ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲೂರು ಮೂರ್ಛೆ ಹೀಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಯೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಮೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ದಾಸಯ್ಯ ವೇಷದಿಂದ ದೇವರು ಬಂದು ಜಮಾನನ್ನು ಕೇಳಿತ್ತಾರೆ. ಯಜಮಾನ ನಡೆದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಂಹ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನೆಲಸಿರುತ್ತೇನೆ ನನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಲ್ಲು ಇಟ್ಟು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಪತ್ನಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇತರ ಅಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಯಜಮಾನನು ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಚಿತ್ತ ಏನು ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಯಾಚಿತ್ತ ಪ್ರರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗರ್ಭ ಗುಡಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ತಿಳಿಸಿ ಹೊರಟು ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಅಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದಂತಹ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಗೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಚೋಳರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಖನಾಶಕ ಅಂತರಾಳ, ರಂಗ ಮಂಟಪ ಬೋಗಪಂಟಪ ವೈನಕೈಯ ಮಂಟಪ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಕಾರ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಸ್ವಾಮಿ ವಿಮಾನ ಗೋಪುರ ಹಾಗೂ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಅಮ್ಮನವರ ನೆಲಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮಿಮಾನ ಗೋಪುರ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ರಾಜ ಗೋಪುರ ಹೊಂದಿದ್ದು ಆಜ್ಞೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾಗಶಾಲೆ ಪಾಕಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡಿ ಮಂಟಪ ಅಸ್ಥಾನ ಮಂಟಪ ಹೊಂದಿದ್ದು ಉತ್ತರ ದ್ವಾರವೂ ಸಹಾ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರಣಿ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮರಥ ನಿಲ್ಲುವ ನಿವಾಸವು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಷಾಡ ಶುದ್ದ ದಶಮಿಯಿಂದ ಪೌರ್ಣಮಿಯವರೆಗೆ ಪಂಚದಿನ ಸಂಕಲ್ಪ ಪೂರಕ ಪಾಂಚರಾತ್ರ ಆಗಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ರಥೋತ್ಸವವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೈಶಾಖ ಮಾಸಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಳಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ ದಾಳವಟ್ಟ ಎಂದು ನಾಮಕರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದಳ ಎಂದರೆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಹೆಸರು ವಟ್ಟ ಎಂದರೆ ವೃಕ್ಷ ಎರಡು ಸೇರಿ ದಾಳವಟ್ಟ ನಾಮಕರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡದಾಳವಟ್ಟ ಎಂದು ನಮೂದಾಗಿರುತ್ತದೆ.