ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕದ್ರಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ - 575002, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ .
Sri Manjunatha Temple, Kadri, Dakshina Kannada - 575002, Dakshina Kannada District [TM000047]
×
Temple History
ಇತಿಹಾಸ
ದೇಗುಲದ ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ `ಭರದ್ವಾಜಸಂಹಿತೆ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇದರ ಆದಿಚರಿತ್ರೆಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈಗ ದೇವಸ್ಥಾನವಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಕದಳೀವನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿ ಮಹಾಸ್ಥಾನಂ, ಸರ್ವ ಸೌಭಾಗ್ಯದಾಯಕಂ, ಸರ್ವಸಂತಾಪಹರಣ ಎಂಬೀ ನಿರುಪಮ ಪಾವಿತ್ರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳವು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಚೀನ ಚರಿತ್ರೆ
ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಘನಘೋರ ತಪಶ್ಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಕೈಕೊಂಡನು. ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅವನ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ “ಹೇ ಪರಶುರಾಮಾ, ನಾನು ಸುವರ್ಣ ಕದಳೀ ವನದಲ್ಲಿರುವ ರಸಕೂಪದಲ್ಲಿ` ಸದಾ ನೆಲಸಿರುವೆನು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು” ಎಂದನು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಕದಳೀವನವು ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಪರಶುರಾಮನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು `ರಸಕೂಪ`ವನ್ನು...ದೇಗುಲದ ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ `ಭರದ್ವಾಜಸಂಹಿತೆ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇದರ ಆದಿಚರಿತ್ರೆಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈಗ ದೇವಸ್ಥಾನವಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಕದಳೀವನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿ ಮಹಾಸ್ಥಾನಂ, ಸರ್ವ ಸೌಭಾಗ್ಯದಾಯಕಂ, ಸರ್ವಸಂತಾಪಹರಣ ಎಂಬೀ ನಿರುಪಮ ಪಾವಿತ್ರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳವು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಚೀನ ಚರಿತ್ರೆ
ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಘನಘೋರ ತಪಶ್ಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಕೈಕೊಂಡನು. ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅವನ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ “ಹೇ ಪರಶುರಾಮಾ, ನಾನು ಸುವರ್ಣ ಕದಳೀ ವನದಲ್ಲಿರುವ ರಸಕೂಪದಲ್ಲಿ` ಸದಾ ನೆಲಸಿರುವೆನು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು” ಎಂದನು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಕದಳೀವನವು ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಪರಶುರಾಮನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು `ರಸಕೂಪ`ವನ್ನು ಬಹು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಕಟ್ಟಕಡೆಗೆ ಮಹಾ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರರು ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಸಮ್ಮಿಳನದಿಂದ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತರಾಗಿ ಪರಶುರಾಮನ ಮನೋಭಿಲಾಷೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥನ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅನೇಕಾನೇಕ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯಗಳು ಘಟಿಸಿದ ವಿಷಯವು ಕೂಡಾ `ಭರದ್ವಾಜಸಂಹಿತೆ`ಯ ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಿವೃತವಾಗಿದೆ. ಸಪ್ತಕೋಟಿ ಮಹಾ ಮಂತ್ರಗಳೆಂಬ ಏಳು ಕೋಟಿ ಪವಿತ್ರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ತಾವಾಗಿ ಏಳು ತೀರ್ಥಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿದುವಲ್ಲದೆ ಶಿವಪುಷ್ಕರಣಿಯು ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಭಾಗೀರಥೀ ತೀರ್ಥವು ಒಂದು ರಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸಿ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತಲೆದೋರಿತು.
ಸ್ವಯಂಭೂ ಲಿಂಗೋದ್ಭವ
ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಾಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಯತಿಗಳಾದ ಮತ್ಸೇಂದ್ರನಾಥ, ಗೋರಕ್ಷನಾಥ, ಚೌರಂಗಿನಾಥ ಮೊದಲಾದವರ ಜನ್ಮಸಾಹಸ ಕೃತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಶಿವನ ಅವತಾರವಾದ ಮತ್ಸೇಂದ್ರನಾಥನು ಪಾರ್ವತಿಯ ಅವತಾರವಾದ “ಮಂಗಲಾ” ಎಂಬ ರಾಣಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಶಿಷ್ಯ ಗೋರಕ್ಷನಾಥನನ್ನೂ ಕೂಡಿಕೊಂಡು `ಸತಿರಾಜ್ಯ`ದಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಸುವರ್ಣ ಕದಳೀವನಕ್ಕೆ ಬಂದನೆಂದೂ ಅಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಶಿಷ್ಯರು ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರೆಂದೂ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಗ ಮತ್ಸೇಂದ್ರನಾಥನು ಸುವರ್ಣ ಕದಳೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನೊಡನೆ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ತರಹೇಳಿದನು. ಆದರೆ ಕ್ಲಪ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋರಕ್ಷನಾಥನು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ತಾರದೆ ಹೋದುದರಿಂದ ಮತ್ಸೇಂದ್ರನು ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತು ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಫಲವಾಗಿಯೋ ಎಂಬಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷವೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವೂ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಒಂದು ಸ್ವಯಂಭೂಲಿಂಗವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಆದರೆ ಉದ್ಭವವಾದ ತರುವಾಯ ಗೋರಕ್ಷನಾಥನು ಕಾಶಿಯಿಂದ ಒಂದು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ತರಲು ಅದರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಆಗ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಸಮೀಪದ ಒಂದು ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದಿಡಲಾಯಿತು. ಬಹು ಕಾಲದ ನಂತರ ಆ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅಣ್ಣಪ್ಪ ದೈವವು ಧರ್ಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಉಡುಪಿಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದುದರಿಂದ ಧರ್ಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕದ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು `ಆದಿ’ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಯಿತು.
ಉಪಸಂಹಾರದ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಯತಿ ಭರದ್ವಾಜನು ಈ ಸುವರ್ಣ ಕದಳೀವನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ ಭಕ್ತ ಜನರ ಅತ್ಯಪೂರ್ವ ಯೋಗ್ಯತೆಗಳನ್ನೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಕುರಿತು ಕೊಂಡಾಡಿರುವನು.