ಶ್ರೀ ಉತ್ಸವಾಂಬ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಉಚ್ಚಂಗಿದುರ್ಗ, ವಿಜಯನಗರ - 583125, ಬಳ್ಳಾರಿ .
Sri Utsvambha Temple, Uchangidurga, Vijayanagar - 583125, Ballari District [TM000059]
×
Temple History
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ
ಭೂ ಕೈಲಾಸಲ್ಲಿರುವ .ಶಿವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ದೇವಿಯ ಅವತಾರ ಎತ್ತಿ ತನ್ನ ವರಪುತ್ರ ಪರಶುರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಹೀರೇಮೇವೂರು(ಹಿರೇಮೇಗಳಗೆರೆ) ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಮಗ ಪರುಶುರಾಮನ ತೊಟ್ಟಿಲು ಕಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತೂಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಹಿರೇಮೇಗಳಗೆರೆಯನ್ನು ದೇವಿಯ ತವರುಮನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಂತರ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಮಗ ಪರಶುರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವಭಿಮುಖವಾಗಿ ಬರುತ್ತಾ ದಟ್ಟ ಕಾಡ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಮಗ ಪರಶುರಾಮನ ಹಸಿವು ಇಂಗಿಸಲು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕುರಿಗಾಹಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿ ಕುರಿಗಾಹಿಯು ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಶ್ರೀ ದೇವಿಯು ಹಾಲನ್ನು ಮಗ ಪರಶುರಾಮನಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಹಸಿವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಿದಳು. ನಂತರ ದೇವಿಯು ಹಾಲು ಕೊಟ್ಟು ಕುರಿಗಾಹಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಮಡಿಕೆ ಕೊಡಲು ಹೋದಾಗ ಕುರಿಗಾಹಿಯು ನಾನು ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಮಣ್ಣು ಮಡಿಕೆ ಬಂಗಾರದ ಮಡಿಕೆಯಲ್ಲ...ಭೂ ಕೈಲಾಸಲ್ಲಿರುವ .ಶಿವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ದೇವಿಯ ಅವತಾರ ಎತ್ತಿ ತನ್ನ ವರಪುತ್ರ ಪರಶುರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಹೀರೇಮೇವೂರು(ಹಿರೇಮೇಗಳಗೆರೆ) ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಮಗ ಪರುಶುರಾಮನ ತೊಟ್ಟಿಲು ಕಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತೂಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಹಿರೇಮೇಗಳಗೆರೆಯನ್ನು ದೇವಿಯ ತವರುಮನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಂತರ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಮಗ ಪರಶುರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವಭಿಮುಖವಾಗಿ ಬರುತ್ತಾ ದಟ್ಟ ಕಾಡ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಮಗ ಪರಶುರಾಮನ ಹಸಿವು ಇಂಗಿಸಲು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕುರಿಗಾಹಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿ ಕುರಿಗಾಹಿಯು ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಶ್ರೀ ದೇವಿಯು ಹಾಲನ್ನು ಮಗ ಪರಶುರಾಮನಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಹಸಿವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಿದಳು. ನಂತರ ದೇವಿಯು ಹಾಲು ಕೊಟ್ಟು ಕುರಿಗಾಹಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಮಡಿಕೆ ಕೊಡಲು ಹೋದಾಗ ಕುರಿಗಾಹಿಯು ನಾನು ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಮಣ್ಣು ಮಡಿಕೆ ಬಂಗಾರದ ಮಡಿಕೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಕುರಿಗಾಹಿಯ ಮುಗ್ದತೆಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ದೇವಿಯು ನಾನು ನಿನ್ನ ಮನೆದೇವತೆಯಾಗುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕುರಿ ಹಾಲನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಂಚಲು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಈಗ ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಹಾಲಮ್ಮ ತೋಪು ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ನಂತರ ದೇವಿಯು ತಾನು ನೆಲಿಸುವ ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಳ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಸಿದ್ದರು ನೆಲಿಸಿರುವ ಸಿದ್ದ ಪರ್ವತ ಕಡೆ ಹೊರಡುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಸಿದ್ದರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವಿಯು ನಾನು ಏಳುಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆಂದು ಹರಕೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಸಿದ್ದರ ಗುರುಗಳಾದ ಮಾಯಾ-ಕೋಲಾರ ಬಳಿ ಹೇಳಲಾಗಿ ಆ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡಲು ಹೇಳಿ ನಾನು ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮುಗಿಸಿ ಬರುವುದರೊಳಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಎರಡು ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟಲುಬಾವಿ, ತೊಟ್ಟಿಲು ಬಾವಿ ಕೊರೆದು ಒಂದರಲ್ಲಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಾಯಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದಲ್ಲೆ ಭಂಗಿ ಸೊಪ್ಪು ಬೆರೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಸಿದ್ದರು ದೇವಿಯನ್ನು ಮೋಹಿಸಲು ಬಂದಾಗ ದೇವಿಯು ಮೂತ್ರ ಮಾಡಲು ಎಲ್ಲರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ನಂತರ ಬೈರಿಸಿದ್ದ, ಬಾಳೆಕಾಯಿ ಸಿದ್ದ, ಬದನೆಕಾಯಿ ಸಿದ್ದ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು ದೇವಿಯು ದ್ವಾರ ಪಾಲಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಯಾರಿದಂದಲೂ ಸಾವು ಬರಬಾರದು ಎಂದು ವರ ಪಡೆದಿದ್ದ ಸಿದ್ದರ ಗುರು ಮಾಯಾಕೋಲನಿಗೆ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿ ನಿನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.ನಂತರ ದೇವಿಗೆ ಉಚ್ಚೆಂಗೆಮ್ಮ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ಉಚ್ಚಂಗಿ ದುರ್ಗ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ನಂತರ ದೇವಿಯು ಏಕ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತಾಗ ಹುತ್ತು ಬೆಳೆದು ಶ್ರೀ ರೇವಣರು ವಾಯುಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೋಗುವಾಗು ಉಚ್ಚಂಗಿ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರ ನಾದ ಕೇಳಿದಾಗ ದೇವಿಯು ಪೂರ್ವಪರ ತಿಳಿದು ದೇವಿಗೆ ಕರುಣ ಪ್ರಸಾದ ಲಿಂಗದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದರು.
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಯಪ್ಪ ಎಂಬುವವರ ಹಸು ದಿನನಿತ್ಯ ಹುತ್ತಿಗೆ ಹಾಲು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ದಿಗ್ಬ್ರಮೆಗೊಂಡ ಶಿವರಾಯಪ್ಪನವರು ಹಸುವಿನ ಹಿಂದೆ ಹೋದಾಗ ನಿಜಸ್ಥತಿ ಕಂಡು ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ದಿನನಿತ್ಯ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆ ಗೈಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಶಿವರಾಯಪ್ಪನಿಗೆ ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವರಾಯಪ್ಪನು ಮಗನೊಂದಿಗೆ ದೇವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಗೈಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಧೂಪದ ಕೆಂಡನ್ನು ಮರೆತು ಬಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೇವಿಯು ಶಿವರಾಯಪ್ಪನ ಮಗನನ್ನು ನುಂಗಿ ಶಿಲಾ ರೂಪವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಶಿವರಾಯಪ್ಪನು ಹತಾಶೆ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿರುವಾಗ ದೇವಿಯು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿನ್ನ ಮಗನಲ್ಲಿ ಕೋಲಹಲ ಎಂಬ ಸಿದ್ದರ ಗುರುವಿನ ಅಂಶವಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಸಂಹಾರ ಆಯಿತು. ಆಗ ಶಿವರಾಯಪ್ಪನು ಮತ್ತೆ ಪೂಜೆಗೆ ಬರಲು ಒಪ್ಪಿ ಪೂಜೆಗೆ ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ನರಬಲಿ ಕೊಡಲು ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಶಿವರಾಯಪ್ಪನು ನರಬಲಿ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ನೀನು ಶಾಂತವಾಗು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನೀನು ಶಾಂತರೂಪ ಆದರೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ನನಗೆ ನರರ ದರ್ಶನ ಆಗಬಾರದು ನನ್ನ ತಂಗಿ ಕಾಳಿಕಾದೇವಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಶಿವರಾಯಪ್ಪ ಅವರು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪೂಜೆಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಈಗಲೂ ಸಹ ದಿನನಿತ್ಯ ಉಚ್ಚೆಂಗೆಮ್ಮ, ಕಾಳಿಕಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಪರಶುರಾಮರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಸಮೇತ ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ.